Basics.

Mijn dagelijks leven ademt sinds enkele jaren klei en keramiek. Waar ik voordien graag tuinierde en kookte, draait nu alles mee met de aarde, letterlijk. Moeilijk soms. De deur van de kast met de kookboeken piept een beetje, mijn planten verpieteren, een muur is nu al jaren toe aan een likje verf...

En toch, ik kijk soms op als een keramist ver gaat in zijn liefde voor de klei, als die persoon uit gaat puren en zich verdiepen, zich vergapen aan de kracht van de eenvoud en de oerelementen. Waarom staat iemand stil bij de essentie van de dingen?

Net nog las ik het, toen ik op dit kopje viel, subliem in zijn eenvoud. De dame die het maakte, looft traditie en verbondenheid met het verleden in het algemeen. Het ritueel van elke ochtend je thee te drinken in het kopje...

"Ik heb dat niet (meer)", overpeinsde ik op dat moment.

Mijn jongens zijn een week uit huis geweest, Chiro inleefweek. Het was goed, een week pauze en tijd voor jezelf, voor ons allemaal. Ik voel, nu ze thuis zijn, dat iedereen ervan geniet en tevreden is. Blij terug te vinden wat waardevol is. Je beseft te weinig wat je hebt, wat de ander betekent, wat alles betekent.

Deze morgen, broodjes gehaald, zakje bij de overbuurvrouw aan de deur gezet. Ontbijtset boven gehaald, dat voor op zondag: Saint-Quentin-la-Poterie, David Lagnier , ik zie meteen de man en zijn winkeltje-annex-atelier voor mij. Herinneringen aan twee vakanties dwalen door mijn hoofd. We zetten maar de helft, zo zonder onze boys. De geur van koffie, jonge kaas en confituur.

Ik kruip in mijn atelier, even verwerken wat ik gisteren heb gedraaid en wat andere zaken glazuren om de oven vol te krijgen.

Net voor de middag zijn de jongens terug. Ze eten thuis, het geld was op in de Chiro, iedereen eet thuis en afspraak daarna: de oplossing kan ook simpel zijn. Iedereen is blij, zonder veel woorden, wat losse verhalen. Al hun gerief wordt weer terug verhuisd.

Middagje strijken, herkenbare jeans door het verschil in lengte- en breedtematen, iets moeilijker sorteerbare boxers, oude film kijken ondertussen. Jongens weer thuis, samen een pannenkoek of 2, of 3, of 4, of 5, of 6, of... ja, ze zijn weer terug! De ene laat zijn muziek schallen door het huis en duikt achter de PC (dat hebben ze niet op de Chiro), de ander laat stukje bij beetje los wat hem bezig houdt. Veel geknuffel, iedereen is blij weer samen te zijn.

Vaatwas legen, vaatwas vullen, wasmachine legen, droogkast vullen, strijken en plooien. Tradities, ik heb dat niet. Tradities, ik eer ze niet.

...

?

Over de dame van het kopje vertel ik wel een andere keer.

Kopje van de week.

Tradities, heerlijke eerlijke basic waarden in het leven: liefde, rust en vriendschap.

Amen, maar zeker?!

Slaapwel.

En het item van de kop? De kop van De Koploper?

Tja, ik heb een hele mooie deze keer, een speciale met een verhaaltje.

Het is een werk van Tsang Cheung-shing en heet Yuanyang II, wat verwijst naar een drank die bestaat uit een mengeling van koffie en thee met melk en heel populair is in Hong Kong. Het is ook de naam van een Mandarijn eend die dan in China symbool staat voor huwelijk en liefde. De kunstenaar geeft les en is productontwikkelaar. Dat is zowat alles wat ik over de man kon vinden. Blijkbaar staat het werk op de luchthaven van Hong Kong, of heeft het er althans gestaan. Mijn verhaal is bijgevolg kort, wat betreft informatie over de maker.

Graag wou ik nog mijn mening kwijt. Mooi of niet, het hééft iets. De symboliek is mooi, het was ideaal geweest als ik dit op Sint Valentijn had boven kunnen halen. De kus is behoorlijk passioneel en het opspatten van de gemorste dranken versterkt dat gevoel nog.
Het geheel komt ook erg hedendaags over, net een gefotoshopped beeld of een computeranimatie.

Wat om te proberen, dat drankje. En een uitdaging voor de beeldende keramisten: Italian coffee als inspiratie of Icetea... Het begin van weer een ander verhaal.

Kopjes van papier.

Een, twee, drie, vier,

kopje van, kopje van,

een, twee, drie vier,

kopje van papier...porselein.

Tja, het kind in mij is niet altijd zo ver weg. En ik heb het af en toe heel erg nodig. Als ik met stijve spieren wakker wordt, als ik te veel pieker over mensen of werk... Een klein liedje, luid of gewoon in mijn hoofd, eventueel een dansje erbij...

Maar dat papierporselein, dus.

Op mijn zoektocht naar mooie en vooral ook originele kopjes, kwam ik terecht bij een Engelse dame, Alison Graham, die dankbaar gebruik maakt van papierporselein. Het is trouwens een wonderlijk product! Porselein, de ondankbare, maar oh zo aantrekkelijke materie, wordt er plots veel bereikbaarder door om te verwerken. Ik mocht er al vele mensen blij mee maken.

Het porselein is vermengd met cellulose (papier)- en vlasvezels waardoor het veel handiger wordt om te verwerken. Je kan er zeer fijne plakjes mee maken en daarmee bouwen. Alle denkbare en ondenkbare vormen worden mogelijk omdat het materiaal al heel sterk is nog voor het bakken. Je kan ook delen laten opstijven en dan verder werken met verse papierporselein. Gewoon wat slib eraan en verder bouwen.

Een klein minpuntje is misschien het feit dat het moeilijker te versnijden is, je krijgt altijd af te rekenen met een rafelig boordje door de vezels. De oplossing is het er zich niks van aantrekken en na de biscuitbrand even langs te lopen met waterglaspapier en alle lijntjes staan strak.

Grote pluspunten aan het materiaal zijn echter legio! Je kan er echt mee vouwen als met bladen papier. Slib aanbrengen en je kopje is af. Oortje snijden en vastkleven. Ik zou dat middelste kopje eens willen proberen, hoe drink je daarvan? Steek je dan je oog niet uit? Of zit je neus in de weg? Of ben ik gewoon niet praktisch genoeg? Of net té praktisch... (En ja, het kind is nog wakker.)

Het mooiste van alles is dat die hulpvezels wegbranden en je achteraf volwaardig porselein overhoudt!

Alle verdere bewerkingen om te kleuren en te glazuren zijn identiek aan die bij porselein, al moet je blijkbaar soms wel rekening houden met de assen die voortkomen uit de verbranding van de vezels. Maar ja, een beetje avontuur maakt het allemaal nog een beetje spannend...

Alison Graham maakt ook prachtig muraal werk, de moeite om eens rond te neuzen op haar site! Er staan ook mooie glazuurexperimentjes op, alleen jammer genoeg niet zo gedocumenteerd als bij de man van het vorige artikeltje...

Een, twee, drie, vier?
Nee, zit nog maar aan kopje drie...

Kop nummer 2, voor de liefhebbers.

Kop van De Koploper.
Kop van de week.
Voor minder gaan we hiermee niet!

Bijna een weekje verder en ik heb weeral een prachtige kop om dit nieuwe rubriekje aan te dikken! Het betreft hier wel een stooktechniek die iets minder courant is, daarom: voor de liefhebber. Ben Brierly heet je hier welkom op zijn site en je voelt meteen dat het met veel liefde voor de keramische steen is. Deze Brit heeft een prachtige site om in rond te dolen, vertelt over zijn werk met veel kennis van zaken en is bereid veel van zijn technische achtergrond met je te delen.

Bij bovenstaand kopje krijg je als info mee:

beker in porselein met zwart schoteltje. Het bekertje stond centraal in de oven en haalde 1400°C, het schoteltje stond vooraan en ging tot boven die 1400°C.

Redelijk uitgebreide info, niet?!



Bij bovenstaand kannetje staat dan weer:
gedraaid en geassembleerd. Carbon trapping shino glazuur en vliegassen. Gestookt in een open saggar achteraan de oven gedurende 5 dagen tot 1320°C.


Voor de liefhebbers en de kenners, precies, want wat is carbon trapping? Wat is een shino glazuur? Wat is een saggar?

De antwoorden kan je vinden als je wat uitgebreider gaat grasduinen op zijn site. Hij doet het gehele verhaal uit de doeken, vertelt ondertussen nog welke kleisoorten hij gebruikt en gebruikt heeft, de problemen die opgelost werden... Een schat aan info, zoveel is zeker. Ga uw gang: veel info voor de kenners en prachtig werk voor de liefhebbers!

Tot slot nog even de leken terzake visueel verwennen met deze dansende fles met een prachtig wit zieltje (hier en daar kan je over de foto's gaan en dan dansen de flessen echt!):
Grote fles met expressie (letterlijk: met gebaren).
Hoog ijzerhoudende steengoedklei, porseleinslib en zwart engobe. Hoogte 80 cm. Dicht bij de stookhaard van de Wysing oven.

Een Wysing oven? Wat is dat? En hopla, je bent weer vertrokken, alles wordt van naaldje tot draadje uitgelegd op een andere pagina.
Je bent wel een tijdje zoet. Meer dan 1 kopje koffie lang...

De kop van De Koploper.

De eerste jaren nadat ik vast besloten was verder te gaan met de keramiek, wou ik wel eens zien wat die wereld te bieden had. Eén van de meest aangewezen plekken om het aanbod te verkennen, zijn de keramiekmarkten. Het zonnige Frankrijk loopt ervan over in de warmere maanden, zo vanaf april, mei tot laat in het najaar. Dat reserveren we voor de vakantiemaanden, een uitstapje in die richting. In Duitsland, ook een van dé landen bij uitstek voor de keramisten, wegens o.a. de hele Westerwald-regio met kwalitatieve klei in de ondergrond, worden ook behoorlijk wat mooie markten gehouden, zoals in juni in Höhr-Grenzhausen, de thuishaven van Fritz Rossmann die hier een workshop met porselein gaf. Nederland, op dat en nog andere vlakken soms een beetje het kleine broertje van Duitsland, kan je ook een aantal mooie markten bezoeken: Maaseik in juni, Dordrecht in oktober, het indrukwekkende Keramisto in Milsbeek in september, de tweejaarlijkse Goudse keramiekdagen en de evenementen in het historische Delft. Ik vergeet hier zeker nog een aantal mooie markten op mijn lijstje...

België hinkt een klein beetje achterop. Uiteraard hebben we het grootse evenement in het Waalse Andenne, de keramiekbiënnale waarbij in de gehele stad overal exposities zijn en een grote markt met zeer kwalitatieve keramiek. Maar hier in Vlaanderen, komt het wat trager op gang. Sinds enkele jaren is er een markt in Wachtebeke, die in 2010 verhuist naar Wippelgem, of all places, het wordt even zoeken met de GPS, maar misschien krijgt het wel terug het "kasteelallure" waarin de eerste edities zich baadden toen Beervelde de honneurs waarnam...

Zoals hogerop vermeld, is Duitsland een bakermat voor de keramiek en in het kleine Duitse stukje België ligt Raeren, waar naast het interessant keramiekmuseum ook tweejaarlijks een keramiekmarkt gehouden wordt. Deze laatste vindt plaats in september, ook dit jaar. Tijdens mijn eerste bezoek, was ik behoorlijk onder de indruk van het werk van Atelier Hasenberg. Tot op dat moment had ik niet veel meer gezien dan de witte, bruine en roodbruine huid van de naakte klei en de frisheid aan kleuren in het werk van dit Duitse koppel bracht me wat van mijn stuk. Als student was ik een tijd lang fan geweest van the Memphis style ontstaan rond de grote Oostenrijks-Italiaanse architect-designer Ettore Sottsass. Hij wilde het ontwerpen van het belemmerende juk van de industriële fabrikatie-druk ontdoen, onder het motto: “Don’t take design too seriously”, d.m.v. het gebruik van "ordinaire" basic vormentaal en fel kleurgebruik.

In 1978, Sottsass was al ruim 60 (een late maar productieve midlife?), schaarde hij een groep twintigers om zich heen. De stijl kreeg zijn naam vanuit een liedjestekst van Bob Dylan: "Stuck Inside of Mobile (With the Memphis Blues Again)" en ontstond bij het ontwerpen van een meubel- en verlichtingslijn, geïnspireerd op rock-and-roll, (P)op-Art, Elvis (Memphis is de geboorteplaats van The King), de Amerikaanse suburbs en anderzijds Egypte, de farao's en de god van de kunsten, Ptah (in Memphis, hoofdstad van het oude Egypte, stond de tempel van die god) . Experimenten met niet voor de hand liggende materialen, historische vormentaal, wereldse leopardprints en stripmotieven in de kleuren van Gaudi, flirtten onbeschaamd met de kitsch in de wereld van design, waar tot dan toe hautain 'bon ton, bon chic, bon genre' gesofisticeerd de scepter zwaaide. (Welgeteld één keer heb ik zelf een daarop geïnspireerd ontwerp ingediend, mijn punten bewezen dat ook in onze opleiding dergelijk gedrag niet echt werd geduld...)

Maar Sottsass kwam er wel een vijftal jaar zeer succesvol mee weg, tot hij de groep verliet, op het hoogtepunt van de roem, om zich terug ten volle op de architectuur toe te leggen.

Maar, de keramiek dus. Hierboven staat een keramisch object (suikerpot?) van Matteo Thun, Nefertiti. Bovenaan het artikel staat een theepot uit dezelfde reeks. De jonge architect bracht verschillende keramische ontwerpen uit tijdens de Memphibeweging waarvan hij medeoprichter was.

En daar, op die markt in Raeren, maakten de vrolijke felle kleuren in combinatie met ritmische zwart-wit motieven de herinneringen aan die periode in mij wakker, op de stand van Ines en Christoph. Ines is keramiste, Christoph de schilder. Speelse keramiek.



Hun kopjes worden mijn "eerste kop van de... week? ... maand? van De Koploper": (sinter-)engobes op basis van kleurrijke body stains en hier en daar een vleugje transparant glazuur, meestal functioneel gericht.